Najnowszy raport dotyczący występowania mikotoksyn na terenie Polski

Tabela 1 - Obecność mikotoksyn (obszar Polski, okres od października 2015 r. do marca 2016 r.) –próg ryzyka dla gatunków najbardziej wrażliwych

DON: deoksyniwalenol, ZEN-zearalenon, OTA: ochratoksyna, FUM: fumonizyna, T-2: T-2 toksyna, NIV: nivalenol, DAS: diacetoksyscirpenol, HT-2: HT-2 toksyna. 

Wykres 1. Występowanie trzech głównych mikotoksyn w przeprowadzonych analizach.

 

Dla każdego z badań przeprowadzonych w kierunku obecności mikotoksyn DON, ZEN i T-2, 99 % próbek wskazywało na ich obecność. 

Wykres 1. Występowanie trzech głównych mikotoksyn w przeprowadzonych analizach. 

 

 

Wykres 2. Występowanie trzech głównych mikotoksyn w przeprowadzonych analizach wszystkich próbek uwzględniających poziomy powyżej progów ryzyka dla gatunków wrażliwych.W przypadku 29 % przeprowadzonych analiz próbek w kierunku obecności deoksyniwalenolu (DON), odnotowano poziomy zanieczyszczenia powyżej progów ryzyka dla gatunków wrażliwych (>150 ppb). Dla zearalenonu (ZEN) było to odpowiednio 12 % prób (>50 ppb) i dla toksyny T-2 4 % przeprowadzonych analiz (50 ppb) – patrz wykres 2.

Wykres 2. Występowanie trzech głównych mikotoksyn w przeprowadzonych analizach wszystkich próbek uwzględniających poziomy powyżej progów ryzyka dla gatunków wrażliwych. 


Wykres 3. Występowanie pięciu głównych mikotoksyn w przeprowadzonych analizach wszystkich próbek włącznie z toksyną NIV i HT-2.

Zauważyć można również, że obok powszechnej obecności w przeprowadzonych analizach, trzech głównych mikotoksyn, odnotować należy również wysoką częstotliwość występowania toksyny HT-2 (trichoteceny typu A) i niwalenolu (trichoteceny typu B) (wykres 3). 

Wykres 4. Współwystępowanie mikotoksyn

Z uwagi na podobieństwo toksyczności toksyny NIV do deoksyniwalenolu należy również w tym przypadku przyjrzeć się uzyskanym wynikom. Poziomy NIV (nivalenolu) odgrywają duże znaczenie gdyż substancja ta ma podobną toksycznść jak DON. Wszystkie oceniane próby zawierające DON i NIV wykazywały obecność ok. 70 % DON’u sumy wszystkich trichotecenów typu B (DON + NIV) z poziomem minimalnym od 24 % do 99 %. Oznacza to, że analiza metodą HPLC dla samego DON’u może nie określać jednoznacznie zawartości toksycznych trichotecenów typu B aż do poziomu 79 %, a średnio ok. 30 %.

Wykres 4. Współwystępowanie mikotoksyn

Współwystępowanie

Ze względu za bardzo wysoki odsetek badanych prób w kierunku zanieczyszczenia mikotoksynami, można zaobserwować zjawisko określane mianem współwystępowania. W 119 próbkach, które przebadano w kierunku obecności co najmniej trzech mikotoksyn, odnotowano jedynie jedną próbkę (0,08 %), która była zanieczyszczona tylko jedną mikotoksyną. Była to próbka soi a wiadomo powszechnie, że produkty sojowe w porównaniu do innych materiałów paszowych wykazują zazwyczaj niższe poziomy zanieczyszczenia mikotoksynami. Podkreśla to więc złożony problem różnorodnego i wielokrotnego zanieczyszczenia pasz różnymi mikotoksynami. Powszechna obecność kilku różnych mikotoksyn zwiększa wielokrotnie ich toksyczność.

Jednoczesne zanieczyszczenie próbek deoksyniwalenolem (DON) i zearalenonem (ZEN) jest szczególnym problemem dla immunosupresji i stanu zdrowotnego jelit oraz może powodować problemy nawet przy niskich poziomach zanieczyszczenia. Spośród 122 próbek, które poddano analizie na obecność obu mikotoksyn, jedynymi wyjątkami były próbka soi i próbka jęczmienia, w której odnotowano również wysoki poziom zanieczyszczenia toksyną T-2. Wysoki poziom współwystępowania deoksyniwalenolu i zearalenonu (98,4 %) pokazuje ryzyko występowania zjawiska synergii tych mikotoksyn.