Subakut ruminal asidoz (SARA)

Rumen etkileri

Teknik olarak SARA, rumen pH’sı 5.8’in altına düştükten 3 saat sonra meydana gelir (diğer yazarlara göre pH 5.6, hatta 6.0 da olabilir). Lif sindirimi azalır ve üretim gözle görülür şekilde düşer. Bu durum aynı zamanda düşük yem alımına, yemden yararlanmada azalmaya ve laminitis gibi ayak hastalıklarına neden olur.

Rumen etkileri 

  • SARA yemden yararlanmayı etkileyecek, böylece lif sindirme oranını düşürecek ve yem maliyetini artıracaktır. 
  • pH 6.0 altına düştüğü zaman, lif sindirme problemleri ile birlikte selüler rumen mantarları ürer ve kolonileri büyür. Birçok kaynağa göre pH’daki her 0.1’lik düşüş, lif sindirebilirliğini %3.6 oranında azaltır. 
  • Bir çalışmada, SARA’nın meydana gelmesinden 30 dakika sonra nötral deterjan liflerin (NDL) sindiriminde düşüş gözlenmezken, 4 saat sonraki incelemelerde azalış gözlemlenmiştir. Bu bulgular, toplam rasyon karışımı (TMR) kullanımının ve yem deposuna 24 saat boyunca serbest erişimin sağlanmasının SARA’ya karşı uygun yöntemler olduğunu gösterir.

SARA’nın ana nedenleri

  • Yem değişikliğinde rumen mikroflorasının zayıf adaptasyonu. Bu durum, özellikle doğum döneminde ketozis gibi diğer metabolik hastalıklarla birlikte meydana gelir. 
  • Uygun olmayan beslenme ve hayvanların yem seçmesi. 
  • Uygun olmayan yem boyutu. 
  • Formülasyon hataları.
     

Yem alımının etkileri

SARA, çoğu zaman düzensiz yem alımına ve alınan yem miktarında düşüşe sebep olur. pH seviyesi düştüğü zaman, inekler yem alımını ve asit üretimlerini azaltarak pH’larını normal düzeye taşımaya çalışır. pH seviyesi düzeldikten sonra hayvanlar tekrar eski yem yeme alışkanlıklarına dönerler; bu da tekrarlanan SARA sikluslarına sebep olur. Bu döngü, düşük yem alımı ile sadece üretimi azaltmakla kalmaz, rumen fermentasyonu etkisini de azaltarak ekonomik kayıplara neden olur.

Dışkı değerlendirmesi ve SARA tespiti 

SARA, aynı laktasyon aşamasında bir grup ineğin dışkı heterojenliğine neden olabilir. Bu durumda, bazı ineklerin dışkıları normal, bazılarının ise daha yumuşak olacaktır. Bu dışkı örnekleri, puanlama sistemi kullanarak 1 ila 5 puan arasında değerlendirilebilir. Şekil 1 ve 2 örnek olarak gösterilmiştir.

Laminitis 

Laminitis, modern süt üretim tesislerinin ıslah ve kar çalışmalarının en büyük engelidir.
Tırnağın lamel dokularının inflamasyonu olan laminitis ve asidozis arasında kesin bir ilişki mevcuttur. Laminitis, sadece tek başına bir hastalık değildir, aynı zamanda bölgedeki ülserlerin ve beyaz çizgi hemorajisinin de predispoze faktörüdür. 

Laminitisin mekanizması günümüzde tam net olmasa da asidoz sırasında meydana gelen düşük pH seviyesinin, histamin gibi bileşikler (bağışıklık sisteminde etkilidir) ve kan dolaşımına giren endotoksinler sonucu meydana geldiği bilinmektedir. Laminitis, aynı zamanda, SARA’nın kötüleşmesinde de rol oynayabilir. Yemleme bölgesine yürümeye çalışan inekler ağrıdan dolayı beslenmeye gitmekte isteksiz olurlar, yemden kesilirler.

İKİ TESPİT YÖNTEMİ 

  • TMR’i kontrol edin. Eğer hayvanlar yemlerini selektif olarak seçiyorlarsa yemlerinde boşluklar gözlemlenebilir. (Şekil 3 ve 4) 
  • Rutin istatistiksel kayıtlarla da SARA tespit edilebilir. Örneğin, süt yağ oranındaki değişiklikler (SARA sırasında düşüş), gübre değerlendirilmesi (etkilenmiş hayvanlarda daha sulu dışkı) ve yem alımındaki alışkanlıklar.
     

SARA TEDAVİSİNDEKİ ADIMLAR 

SARA’nın kontrolü ile rumen papilasının ve mikroflorasının adaptasyonunu optimize etmek ve lif sindirimini yükseltmek amaçlanır. SARA riskini azaltmak amacıyla: 

  • Özellikle doğum ve kuru dönemden çıkma durumunda uygun rumen adaptasyonu sağlanmalıdır.
  • Yem bileşenlerinin sindirilebilirliği kontrol edilmelidir. 
  • TMR’nin homojenitesi ve boyutu kontrol edilmelidir. Mikserlerin durumunu (balans, bıçaklar) kayıt altında tutulmalıdır. > Hayvanların yemlere ve su kaynaklarına devamlı erişimi olmalıdır. 
  • Hayvanlar gereksiz stresten uzak tutulmalıdır. 
  • İlk defa doğum yapan inekler yaşlı hayvanlardan ayrı kalmalıdır. 
  • Dinlenme alanlarında altlık ve ortam hayvanlar için uygun olmalıdır. Yetersiz dinlenme süresi ineklerin beslenme düzeninde değişikliklere neden olmaktadır. 
  • Yem formülü değiştirildiğinde yumuşak bir geçiş tavsiye edilmektedir.